Waarom moeten die woekerplanten in de duinen weg?

Momenteel verwijderen aannemers in opdracht van Agentschap Natuur en Bos en Natuurpunt heel wat exotische woekerplanten. Dat is goed voor biodiversiteit, recreatie én kustbescherming. Wat vandaag kaal lijkt, is morgen opnieuw een levendig, kleurrijk en robuust landschap. Reinhardt (Agentschap voor Natuur en Bos) en Miguel (Natuurpunt) leggen uit waarom die werken zo belangrijk zijn. “Het vraagt wat gewenning, maar mensen mogen gerust zijn, het wordt opnieuw mooi en vooral beter.”

Rimpelroos is grootste boosdoener

Deze werken kaderen in het Life Dunias-project die de Europese duinen wil versterken. “De grootste boosdoener hier is de rimpelroos. Op zich een mooie plant met kleurrijke bloemen. Rimpelroos werd zo’n 60 jaar geleden ingevoerd om duinen en infrastructuur, zoals tramsporen te stabiliseren. Intussen weten we dat dit een invasieve exoot is die hier van nature niet thuishoort. De plant heeft geen natuurlijke vijanden, breidt zich razendsnel uit via ondergrondse wortels en verdringt zo de oorspronkelijke duinvegetatie”, zegt Reinhardt.

“Duinen zijn kwetsbaar omdat ze dicht bij bewoonde zones liggen”

Bijzonder kwetsbaar ecosysteem

“Onze duinen zijn een bijzonder ecosysteem met een eigen microklimaat: warm, droog, winderig en arm aan voedingsstoffen.  Daarenboven liggen ze dicht bij bewoonde zones. Net die nabijheid maken de duinen kwetsbaar voor woekerplanten. Die ontsnappen vaak uit omliggende tuinen of belanden via tuinafval in de duinen.  Tuinafval dumpen kan dus verregaande gevolgen hebben.“

Met grove borstel erdoor

Het is eigenlijk een gewrongen zicht. Bulldozers die planten en bloemen uit het zand trekken. Reinhardt legt uit waarom die werken zo drastisch zijn: “We verwijderen de begroeiing machinaal, zeven het zand en voeren de wortels af om te composteren. Omdat de plant zo woekert, is dit de enige efficiënte methode, want we moeten wel tot een meter diep uitgraven. Anders blijft er teveel restmateriaal in de bodem zitten. Deze methode is bovendien noodzakelijk, ieder stukje wortel dat in de bodem achterblijft kan namelijk uitgroeien tot een nieuwe woekerplant”

“Mooi groen is niet altijd goed groen”

Komt allemaal goed

De werken roepen soms vragen en bezorgdheid op. Reinhard stelt gerust: “Duinen herstellen zich snel en spontaan. In de zandbodem zit een rijke zaadbank met inheemse soorten zoals duinviooltje, geel walstro, wilde rucola en zelfs verschillende orchideeën. Na enkele maanden verschijnen opnieuw bloemen, insecten en vlinders. In vochtige duinpannen vind je tot veertig plantensoorten per vierkante meter terug tegenover amper enkele soorten in door exoten overwoekerde zones. Ook de grotere dieren zoals konijnen en vogels vinden snel hun weg terug, want ze gaan beter gedijen omdat ze niet meer moeten opboksen tegen die verstikkende begroeiing. Daarnaast bieden inheemse planten ook betere voeding voor die dieren. En als het landschap gevarieerder is, vinden ze makkelijker voedsel en kunnen ze zich veiliger verschuilen.”

Biodiversiteit en veiligheid

Waarom zijn die exoten zo nadelig? “Mooi groen, is niet altijd goed groen. Invasieve planten leveren weinig voedsel of schuilplaatsen voor insecten, vogels en andere dieren. Onderzoek toont aan dat de biodiversiteit op inheemse planten veel groter is dan met exotische soorten. Als planten verdwijnen, verdwijnen ook de dieren die ervan afhankelijk zijn.”
“Daarnaast vormen sommige exoten ook risico’s voor de volksgezondheid en recreatie. scherpe doornen, huidirritaties, schade aan paden en zelfs verwondingen. Ook na de ingreep blijven wandel- en mountainbikepaden veilig en toegankelijk. zodat iedereen kan blijven sporten en wandelen in de duinen.”

Nazorg is cruciaal

Miguel van Natuurpunt houdt de planning in het oog. “We plannen altijd een fase van nazorg. We verwijderen resterende wortels of nieuwe scheuten manueel. Het uiteindelijke doel is een duurzaam herstel op lange termijn, maar dat lukt alleen als burgers meewerken door geen invasieve planten meer aan te planten en geen tuinafval te dumpen.”

Welke werken staan nog op de planning in Middelkerke?

“Onze focus ligt nu op de duinen Beernaert en de Schapenweide. Daar doen we nog de nodige nazorg. Volgend kalenderjaar verwijderen we de exoten in het stuk duinen tussen de Duinenweg en de Cyriel De Grootelaan richting Middelkerke”, besluit Miguel.